اين‌جانب حسن يوسفيان در سال 1347 هجري شمسي در تهران به دنيا آمدم و پس از گذراندن كلاس اول ابتدايي، به همراه خانواده‌ام به وطن آباء و اجدادي خود، مهدي‌شهر (واقع در استان سمنان) مهاجرت نمودم. پس از اتمام دورة راهنمايي، در سال 1361 در مهدي‌شهر به دروس حوزوي پرداختم و پس از دو سال، براي ادامة تحصيل به قم آمدم.

با شروع جنگ تحميلي، اولين بار در سال 1362 توفيق حضور در جبهه را يافتم و تا پايان جنگ، در مجموع حدود 33 ماه از اين توفيق بهره‌مند شدم. در سال 1365، يكي از كليه‌هايم در جبهه آسيب ديد و از اين بابت به افتخار جانبازي نيز نائل آمدم.

با اينكه در اواخر جنگ تقريباً ترك تحصيل كرده بودم، پس از پايان يافتن جنگ، پيشرفت تحصيلي رضايت‌بخشي داشتم و در امتحانات سراسري حوزه در سال 1375 شمسي در پاية دهم نفر اول شدم.

در سال 1373، در مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني پذيرفته شدم و دورة كارشناسي را در سال 1376 و دورة كارشناسي ارشد دين‌شناسي (كلام) را در سال 1381 به پايان رساندم. همچنين در سال 1388 مدرك دكتري خود را در رشتة كلام (با گرايش فلسفة دين و مسائل جديد كلامي) از دانشكدة تربيت مدرس دانشگاه قم دريافت كردم.

كار تأليف و پژوهش را در سال 1375 با نگارش كتاب پژوهشي در عصمت معصومان آغاز كردم و اين اثر اول، پس از چاپ در سال 1378 به عنوان كتاب سال حوزه و نيز كتاب سال دانشجويي كشور برگزيده شد. تأليفات ديگر حقير نيز به لطف خداوند با توفيقاتي همراه بوده كه به برخي از آنها در ادامه  اشاره خواهد شد.

هم‌اكنون در مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) به عنوان عضو هيأت علمي به كار تأليف و تدريس اشتغال دارم.

تحصيلات حوزوي: 

درس خارج

تحصيلات دانشگاهي: 

• كارشناسي موسسه امام خميني (ره) در سال 1376
• كارشناسي ارشد دين‌شناسي (كلام) در سال 1381
• دكتري در رشتة كلام (با گرايش فلسفة دين و مسائل جديد كلامي) از دانشكدة تربيت مدرس دانشگاه قم سال 1388

تدريس: 

1. منطق،
2. زبان تخصصي،
3. فرق و مذاهب كلامي،
4. تاريخ تصوف و عرفان،
5. تاريخ فلسفه اسلامي،
6. برداشتهاي كلامي از قرآن،
7. قلمرو دين، انتظار بشر از دين،
8. فلسفه دين،
9. كلام قديم،
10. كلام جديد،
11. تاريخ كلام اسلامي،
12. تاريخ علم كلام،
13. كلام بين الاديان،
14. اعجاز از نظر متكلمين،
15. آشنايي با اديان بزرگ

راهنمايي پايان‌نامه

1. عنوان پايان‌نامه    مقطع    دانشگاه    تاريخ دفاع
2. معادشناسي از ديدگاه خواجه نصيرالدين طوسي و فخرالدين رازي    ارشد    مدرسة حجتيه    1384
3. نقد و بررسي بحث امامت در كتاب البراهين في علم الكلام فخر رازي    ارشد    مدرسة حجتيه    25/6/86
4. ماهيت وحي از ديدگاه فلسفة مشاء و كلام اماميه    ارشد    مدرسة حجتيه    شهريور 1385
5. فلسفة بعثت انبياء از ديدگاه امام علي عليه‌السلام    ارشد    مدرسه حجتيه    شهريور 1385
6. نقد و بررسي شريعت، طريقت و حقيقت از ديدگاه عرفاء    ارشد    مدرسة حجتيه    دي 1385
7. عدل الهي از ديدگاه امام علي عليه‌السلام    ارشد    مدرسة حجتيه    1385
8. نقد و بررسي تبيين‌هاي عقلاني ضرورت امامت عامه از ديدگاه فيلسوفان (ابن‌سينا، شيخ اشراق و ملاصدرا) و متكلمان بغداد (سيدمرتضي، شيخ مفيد و شيخ طوسي)    ارشد    مؤسسة امام خميني    20/8/89
9. بررسي شئون امامت و ارتباط آنها با يكديگر    ارشد    مؤسسة امام خميني    23/12/89
10. نظرية نصب الهي امام معصوم عليه‌السلام از منظر اهل‌بيت عليهم‌السلام    ارشد    مؤسسة امام خميني    17/1/89
11. تفويض امور به ائمه عليهم‌السلام از منظر متكلمان امامي در پنج قرن اول هجري    ارشد    مؤسسة امام خميني    1/2/89
12. گوهر و صدف دين از منظر روايات اهل‌بيت (عليهم‌السلام)    ارشد    دانشگاه معارف اسلامي (نهاد)  
13. نقد و بررسي ديدگاه نصر حامد ابوزيد دربارة چيستي وحي قرآني    ارشد    مؤسسة امام خميني    7 / 6 / 90
14. بررسي تطبيقي امامت و نبوت تبليغي    ارشد    مؤسسة امام خميني    3 / 8 / 90
15. تبيين و تحليل آراء كلامي ملا احمد نراقي    ارشد    دانشگاه معارف اسلامي (نهاد)    1 / 10 / 90
16. نقد و بررسي روش‌شناسي كلامي خواجه نصيرالدين طوسي و مقايسة آن با روش كلامي شيخ مفيد و شيخ صدوق    ارشد    مؤسسة امام خميني    12 / 6 / 91
17. ساحت‌هاي وجودي انسان و تأثير آن در تبيين حيات پس از مرگ از ديدگاه متكلمان اماميه بغداد    ارشد   مؤسسة امام خميني    2/4/92
18. جايگاه عقل در آثار ابن‌تيميه و نقد آن    ارشد    جامعه المصطفي    27/8/93
19. بررسي تطبيقي و تاريخي جايگاه عقل در شيعه اماميه، معتزله و اهل‌حديث تا نيمه قرن پنجم    دكتري    مؤسسة امام خميني (گروه تاريخ تشيع اثناعشري)     
20. استنباط و تحليل قواعد كلامي در حوزة صفات از روايات اهل‌بيت(ع) و بازشناسي تأثير آنها در مسائل كلامي    دكتري          
21. نقد اتهام تكفيري بودن شيعه    ارشد          
22. تحليل رابطة تكويني اعمال انسان و حوادث طبيعي از منظر عقل و دين    ارشد  

 مشاوره پايان‌نامه

1. حب ذات    ارشد    مدرسة حجتيه    1383
2. جايگاه و محدودة عقل در انديشة مولانا    ارشد    مدرسة حجتيه    1384
3. مسئلة خاتميت و رابطة آن با امامت    ارشد    مؤسسة امام خميني    6 / 4 / 88
4. معناي زندگي در كلام امام علي عليه‌السلام    ارشد    مؤسسة امام خميني    16 / 12 / 1388
5. عصمت از ديدگاه فخر رازي و علامه طباطبايي    ارشد    جامعة المصطفي العالميه    4 / 2 / 89
6. علم ديني؛ امكان؛ عدم امكان    ارشد    مؤسسة امام خميني     
7. بررسي ديدگاه فخر رازي دربارة توحيد افعالي و اختيار انسان    ارشد    مؤسسة امام خميني    1/7/89
8. نقد و بررسي مباني و ديدگاه‌هاي اكنكار    ارشد    مؤسسة امام خميني    14/9/89
9. شفاعت از نگاه متكلمان اماميه در پنج قرن  نخست هجري    ارشد    مؤسسة امام خميني    19/7/89
10. نقد و بررسي انديشه‌هاي كلامي ديوبنديه    ارشد    مؤسسة امام خميني    11 / 7 / 90
11. گسترة علم امام در روايات با تأكيد بر كتاب كافي    ارشد    مؤسسة امام خميني    8 / 3/ 91
12. قلمرو علم امام از ديدگاه آيات و روايات    دكتري    جامعه المصطفي العالميه    24/8/93
13. بررسي انطباق شؤون امامت در كلام اماميه از شيخ مفيد تا فاضل مقداد بر قرآن و سنت    دكتري    مؤسسة امام خميني    23 - 11- 92
14. علم غيب امام و رابطة  آن با علم غيب الهي با تأكيد بر آيات و روايات    دكتري    مؤسسة امام خميني    پيش‌دفاع: 30-7-93 دفاع: 22-10-93
15. نقش خداباوري و بندگي در معناداري زندگي در اسلام    دكتري    مؤسسة امام خميني    21-6-94
16. بررسي شاخصه‌هاي معنويت در سيره و سخنان امام علي عليه‌السلام    ارشد    مؤسسة امام خميني    16-4-92
17. نقد و بررسي نقش دين در اخلاق از ديدگاه غزالي با تكيه بر آراء علامه طباطبايي    دكتري    جامعه المصطفي    25-3-94
18. تحليل روش‌شناسي ابوحامد محمد غزالي در فهم نصوص ديني با تأكيد بر مباحث اعتقادي    دكتري    دانشگاه معارف (نهاد)    21-7-94
19. عقل و دين از منظر سلفيه بر اساس ديدگاه ابن‌تيميه (نقد و بررسي)    ارشد    مؤسسة امام خميني     
20. نقد و بررسي ادلة اصالت عقل     ارشد    مؤسسة امام خميني     
21. تعقل    دكتري           

 داوري پايان‌نامه

1. انديشة عصمت از ديدگاه اديان توحيدي (ابراهيمي)    ارشد    مدرسة حجتيه    1384
2. عصمت امامان عليهم‌السلام از نگاه قرآن و حديث    ارشد    مدرسة حجتيه    1384
3. هدف بعثت انبياء در قرآن    ارشد    مدرسة حجتيه    1384
4. بررسي تطبيقي عصمت انبياء از ديدگاه شيخ صدوق، سيد مرتضي، علامه طباطبايي و علامه عسكري    ارشد    مدرسة حجتيه    1384
5. امامت از ديدگاه اماميه، زيديه و آقاخانيه    ارشد    مدرسة حجتيه    خرداد 1385
6. كاركردهاي دين در جامعة سنتي و مدرن    ارشد    مدرسة حجتيه    شهريور 1385
7. علم الهي از ديدگاه غزالي و علامه طباطبايي    ارشد    مدرسة حجتيه    مهر 1385
8. رويكرد كلامي هشام بن حكم و نقش او  در تدوين كلام شيعي    ارشد    مدرسة حجتيه    آبان 1385
9. جايگاه امامت از ديدگاه اصحاب ائمه عليهم‌السلام    ارشد    مؤسسة امام خميني    29 / 7 / 86
10. اجتماع حب و بغض مؤمنين از ديدگاه قرآن    ارشد    مؤسسة امام خميني    10 / 10 / 86
11. بررسي مسئلة عصمت از ديدگاه متكلمان اماميه تا پايان قرن پنجم    ارشد    مؤسسة امام خميني    5 / 12 / 86
12. مرجعيت علمي اهل‌بيت    ارشد    جامعه الزهراء    زمستان 1386
13. مهدويت از ديدگاه تشيع و تسنن    كارشناسي ؟؟؟    مدرسة حجتيه    1386
14. بررسي عصمت اهل‌بيت عليهم‌السلام در تفاسير معروف اهل سنت (طبري، فخررازي، زمخشري، آلوسي، رشيدرضا)    ارشد    مدرسة حجتيه   
15. نقد و بررسي تطبيقي الهيات سلبي از ديدگاه ابن‌ميمون و قاضي سعيد قمي    ارشد    مدرسة حجتيه    ؟؟؟
16. بررسي مسئلة رجعت از منظر متكلمان اماميه تا قرن هشتم    ارشد    مؤسسه امام خميني    29 / 3 / 87
17. رابطة بين عمل انسان در دنيا و جزاي اخروي آن از ديدگاه علامه طباطبايي    ارشد    مؤسسه امام خميني    26 / 6 / 87
18. بررسي شيوه‌هاي تعامل ائمه با عامه و غلات    ارشد    مؤسسه امام خميني    8 / 8 / 87
19. عوامل پيشرفت اسلام در حجاز و ايران با تأكيد بر اخلاق نبوي    ارشد    جامعه‌الزهراء    زمستان 1387
20. انديشة تقريب در كافي با تأكيد بر ابعاد كلامي    ارشد    مؤسسة امام خميني    5/11/88
21. قرآن و فرهنگ عصر نزول[2] دكتري    مؤسسة امام خميني    8 / 2 / 89
22. معناي زندگي از ديدگاه اسلام و بوديسم     ارشد    جامعه المصطفي    30 / 6 / 89
23. نقد و بررسي آراء كلامي شيخيه    ارشد    مؤسسه امام خميني    11/8/89
24. بررسي پاسخ‌هاي قرآني و روايي به مسئلة شرور    ارشد    مؤسسة امام خميني    7/2/90
25. نقد و بررسي انديشة تأثيرپذيري متكلمان اماميه قرن چهارم و پنجم از معتزله در عدل الهي    ارشد    مؤسسة امام خميني    19 / 8 / 90
26. بررسي و نقد اصول نظري انديشة معنوي پائولو كوئليو    ارشد    مؤسسة امام خميني    25 / 10 / 90
27. نقد برجسته‌ترين مباني مدرنيته    ارشد    جامعه المصطفي العالميه    21 / 4 / 91
28. بررسي استضعاف فكري از ديدگاه كتاب و سنت    ارشد    مؤسسة امام خميني    ؟؟؟
29. حيات طيبه در قرآن كريم با تأكيد بر تفسير الميزان[3] دكتري    مؤسسة امام خميني – مدرسي معارف    پيش‌دفاع: 6-7-91
30. تحليل عقلي و عقلايي مباني كلامي شيخ طوسي در تفسير قرآن[4] دكتري    پژوهشگاه حوزه و دانشگاه    5-11-91
31. نقش ولايت تكويني اهل‌بيت عليهم‌السلام در تربيت اخلاقي، از منظر آيات و روايات    ارشد    مؤسسة امام خميني - تربيت‌ مربي اخلاق    13-4-92
32. بررسي جايگاه و مهم‌ترين انديشه‌هاي كلامي ابوالفتح كراجكي    ارشد    مؤسسة امام خميني - كلام    17-4-92
33. جايگاه تصوف و عرفان در اسلام    سطح3    مدارج علمي حوزه    30-7-92
34. نقد و بررسي نظريه‌هاي مشروعيت در كلام سياسي اشاعره[5] دكتري    مؤسسة امام خميني    19-12-92
35. مسألة جبر و اختيار از منظر شمس‌الدين محمد حافظ شيرازي    ارشد    مؤسسة امام خميني    5-6-93
36. نقش عقل در فهم و تبيين آموزه‌هاي ديني؛ بررسي تطبيقي آراي قاضي عبدالجبار و سيدمرتضي    ارشد    مؤسسة امام خميني    9-6-93
37. حديث من مات    سطح 4         19-6-93
38. نهج البلاغه (ميرزايي    سطح 4           
39. معاد جسماني از ديدگاه تفسير الميزان و تفسير كبير    ارشد    مؤسسة امام خميني    4-11-93
40. ادله عقلي معاد در قرآن    ارشد    مؤسسة امام خميني    19-12-93
41. بررسي ديدگاه ملاصدرا و گادامر دربارة مباني فهم متن    ارشد         
     

كتاب

1. صحيفه عصمت؛ حسن يوسفيان و احمدحسين شريفي، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي (كانون انديشه جوان)، 1376 (چاپ دوم: 1389).

2. پژوهشي در عصمت معصومان؛ حسن يوسفيان و احمدحسين شريفي، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1377 (چاپ پنجم: 1395) (ترجمه شده به زبان عربي با عنوان دراسات في العصمة).

3. پرسمان عصمت؛ حسن يوسفيان، قم: مركز مطالعات و پژوهش‌هاي فرهنگي حوزه، 1380.

4. خردورزي و دين‌باوري؛ حسن يوسفيان و احمدحسين شريفي، تهران: مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر، 1379 (چاپ دوم به بعد: كانون انديشه جوان) (چاپ چهارم: 1388).

5. عقل و وحي؛ حسن يوسفيان و احمدحسين شريفي، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1383 (چاپ پنجم: 1388) (ترجمه شده به زبان مالايي با عنوان «Akal dan Wahyu» و به زبان عربي با عنوان «العقل و الوحي»).

6. نياز به دين (از چشم‌انداز امام علي)؛ حسن يوسفيان، تهران: مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر (كانون انديشة جوان)، 1381 (چاپ هفتم: 1393) (جمع تيراژ: 17000).

7. كلام جديد؛ حسن يوسفيان، تهران و قم: انتشارات سمت و مؤسسه امام خميني، 1389 (چاپ دهم: 1403) (جمع تيراژ: 53500) (ترجمه شده به زبان‌هاي عربي، اندونزيايي و اردو) (ترجمه غير رسمي به زبان فرانسوي).

8. انسان، راه و راهنماشناسي؛ گروهي از نويسندگان، قم: مؤسسه امام خميني، 1384 (از كتب درسي طرح ولايت، با چاپ‌ها و ويرايش‌هاي مختلف).

9. درآمدي بر تاريخ فلسفه اسلامي، گروهي از نويسندگان، تهران و قم: انتشارات سمت و مؤسسه امام خميني، ج1، 1390 (فصل سوم با عنوان «شكل‌گيري فلسفه اسلامي» ص201 - 305 نوشته حسن يوسفيان).

10. مباني انديشه اسلامي2؛ حسن يوسفيان، قم: دفتر نشر معارف، 1387 (چاپ بيست‌ويكم: 1401) (جمع تيراژ: بيش از 50000).

11. باورهاي ديني؛ گروهي از نويسندگان؛ قم: مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1386.

12. خرقه مي‌آلود (نگاهي به مباني شريعت‌گريزي در مكتب تصوف)؛ حسن يوسفيان، قم: انتشارات كتاب طه، 1390.

13. دوگانگي حقيقت از ديدگاه ابن‌رشد و ابن‌رشديان؛ حسن يوسفيان، قم: مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1389.

14. فلسفه تعليم و تربيت اسلامي؛ گروهي از نويسندگان، تهران: مؤسسه فرهنگي مدرسه برهان (انتشارات مدرسه)، 1390 (چاپ پنجم: 1401).

15. مباحثي در كلام جديد؛ گروهي از نويسندگان، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391 (چاپ چهارم: 1398).

16. درآمدي بر تاريخ فلسفه اسلامي، گروهي از نويسندگان، تهران و قم: انتشارات سمت و مؤسسه امام خميني، ج2، 1392(فصل هشتم با عنوان «سيري در تاريخ علم كلام» ص200 - 335 نوشته حسن يوسفيان).

17. نفس و بدن پيش و پس از مرگ (مجموعه مقالات همايش بين‌المللي آموزه‌هاي ديني و مسأله نفس و بدن)؛ گروهي از نويسندگان، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، 1393.

18. كلام اسلامي؛ شرحي بر كشف المراد    يوسفيان   

مقاله

مقالات دايره المعارفي
1. علم غيب دانشنامة امام علي، ج3 تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1380

2. بعثت و نبوت دانشنامة امام علي، ج3 تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1380 با همكاري آقاي احمدحسين شريفي

3. امام علي و مخالفان دانشنامة امام علي، ج6 تهران: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1380 با همكاري آقاي احمدحسين شريفي 
4. برهان شرط‌بندي نقد و نظر شمارة 29 و 30 ، بهار و تابستان 1382  
5. اهل بيت دائره المعارف قرآن كريم، ج5 قم: بوستان كتاب، 1382  
6. وحي و انكشاف الهي نقد و نظر شمارة 47 و 48، پاييز و زمستان 1386

مقالات ديگر

1. خردگرايي ديني ـ نگاهي نو به معتزله معرفت ش51 (اسفند 1380)

2. نگاهي به پديدة وحي معرفت ش51 (اسفند 1380)

3. دين و نيازهاي رواني انسان رواق انديشه ش10 (مهر 1381)

4. پيوند دين و اخلاق رواق انديشه ش12 (آذر 1381)

5. عرفان اسلامي شريعت‌گريز نيست خردنامه همشهري شماره 69 (سيزدهم مهر 1384) 

6. نقدي بر يك كتاب (مكتب در فرايند تكامل) تاريخ در آينة پژوهش شمارة 16، زمستان 1386

7. تبارشناسي كلام جديد معارف عقلي شمارة 11، پاييز 1387

8. تفسيرهاي گوناگون از دوگانگي حقيقت پژوهشنامة فلسفة دين (نامة حكمت) شمارة 15، بهار و تابستان 1389 مجلة علمي پژوهشي به صورت مشترك با آقاي دكتر محسن جوادي

9. انسجام دروني صفات خدا و سازگاري آنها با يكديگر معرفت كلامي شمارة 2، تابستان 1389

10. شريعت، طريقت و حقيقت از ديدگاه صوفيان عارف‌نما پژوهش‌نامة اخلاق شمارة 5، پاييز 1388  

11. آموزة ابن‌رشدي وحدت عقل (نفس عاقله) و انكار جاودانگي شخصي نقد و نظر شمارة 59، پاييز 1389

12. جريان‌شناسي نومعتزله معرفت كلامي شمارة 3، پاييز 1389 مشترك با آقاي جواد گلي

13. بررسي تطبيقي فلسفة امامت از منظر شيخ مفيد، سيد مرتضي و شيخ طوسي انديشة نوين ديني شمارة 24، بهار 1390 مشترك با آقاي محمدصادق علي‌پور مجلة علمي پژوهشي

14. فلسفة امامت در انديشة فارابي فلسفة دين (دانشگاه تهران - پرديس قم) سال هشتم، شمارة 10، تابستان 1390 مشترك با آقاي محمدصادق علي‌پور مجلة علمي پژوهشي

15. حقيقت انسان و تأثير آن در تبيين حيات پس از مرگ از نگاه سيد مرتضي معرفت كلامي شمارة 9، پاييز و زمستان 91 مشترك با آقاي مرتضي خوش‌صحبت مجلة علمي پژوهشي

1. پژوهشي در عصمت معصومان: كتاب سال حوزه (78) و كتاب سال دانشجويي (78).

2. عقل و وحي: پژوهش برگزيده كنگره دين‌پژوهان كشور (81)، كتاب سال حوزه (84)، جشنواره علامه طباطبائي (84).

3. كلام جديد: پژوهش برگزيده كنگره دين‌پژوهان كشور (83)،‌ كتاب سال حوزه (90).

4. دوگانگي حقيقت از ديدگاه ابن‌رشد و ابن‌رشديان: كتاب درخور تقدير در چهاردهمين دوره كتاب فصل جمهوري اسلامي (آذر 89)، يكي از يازده كتاب فلسفي راه‌يافته به مرحله دوم در بيست‌ و نهمين دوره كتاب سال جمهوري اسلامي (1390).

5. كلام اسلامي (شرحي بر كشف المراد): كتاب سال جمهوري اسلامي (1404) و كتاب سال حوزه (1404).