حميد آريان

گروه : تفسير و علوم قرآن
aryan@iki.ac.ir


زندگي نامه

اينجانب حميد آريان اول دي 1344 (مطابق شناسنامه اول ارديبهشت 1345) در شهر كُلُور، مركز بخش شاهرود شهرستان خلخال، متولد شده ام. روخواني قرآن را در سن چهار يا پنج سالگي در مكتب قرآن فرا گرفتم. سپس تحصيلات دوره ابتدايي، راهنمايي و بخشي از دبيرستان را در زادگاهم سپري كردم. سال 1361 پس از اتمام سال دوم دبيرستان، دوره آموزش نظامي ويژه جنگ را در اردبيل (پادگان شهيد پيرزاده) گذراندم و اواخر شهريور داوطلبانه به جبهه اعزام و دقيقا روز 31 شهريور، (دومين سالروز آغاز جنگ تحميلي) وارد منطقه جنگي شدم. پس از سه ماه حضور در جبهه، اوايل زمستان 1361 به تهران برگشتم و سال سوم نظري را در دبيرستان دكتر شريعتي (منطقه 12 تهران) واقع در خيابان جمهوري، نرسيده به ميدان بهارستان خواندم.

تقريبا تمام سال چهارم دبيرستان (سال تحصيلي 1362-1363) را به جز چند هفته در جبهه حضور داشتم و تنها در امتحانات پايان سال شركت كردم. در كل دوره ‌تحصيلات ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان به جز دو سال اخير كه جبهه بودم، شاگرد ممتاز شناخته شدم. رشته تحصيلي دوره دبيرستانم علوم تجربي بود و معلمان و خانواده و آشنايان همه مرا به تحصيل در رشته پزشكي ترغيب مي كردند و خودم هم تا اوايل سال 61 همين فكر را داشتم ولي پس از آن به جهت آشنايي بيشتر وعميق تر با معارف ديني و انديشه متفكران اسلامي، اهميت و برتري رشته هاي فلسفه و الهيات در نزد من نسبت به پزشكي فزوني گرفت، لذا پس از امتحانات نهايي سال چهارم دبيرستان، در تابستان 1363 در كنكور سراسري گروه علوم انساني شركت كردم و علي رغم اين كه آن سال را اكثرا جبهه بودم و از رشته علوم انساني هم چيزي نخوانده بودم، با رتبه 321 در كنكور قبول شدم، اما نهايتا، تحصيل در حوزه علميه را ترجيح دادم، و در پاييز 1364 رسما وارد حوزه علميه قم شدم.

مقطع اول تحصيلات حوزوي يا دوره مقدمات (پايه هاي 1 تا 4 فعلي حوزه) را طي سه سال از پاييز 64 تا پايان خرداد 67 در مدرسه علميه الهادي (ع) قم كه تحت اشراف آيت الله مشكيني ره بود، به شرح زير طي كردم:

 الف) ادبيات عرب: صرف ساده و جامع المقدمات (استاد علي مدبر معروف به اسلامي و استاد جواهري)، سيوطي (استاد مظهرعلي و استاد جواهري)، مغني (استاد حياتي و استاد طالقاني ره)، مختصرالمعاني (استاد اسدالله اسحاقي ره). (همزمان دو درس ادبي غير رسمي مطول (بلاعت) و تجزيه و تركيب را با استفاده از صوت جلسات درسي  اساتيد برجسته ادبيات عرب آن روز حوزه قم، يعني استاد رحمت الله فشاركي ره  و استاد آدينه وند ره به صورت غير حضوري خواندم)؛ 

ب) منطق: حاشيه ملاعبدالله (استاد سخاوت حسين)؛ 

ج) اصول عقايد(استاد خردمند ره و استاد محمدعلي كوشا)؛ 

د)  معالم الاصول (استاد قادري).

ضمنا به صورت فوق برنامه در درس تجويد مرحوم شهيدي (استاد و داور بين المللي قرائت) شركت كردم.

تحصيل در رشته فقه و اصول:

مقطع دوم تحصيلات حوزوي يا دوره سطح مشتمل بر سطح 1و2و3 (پايه هاي 5 تا 10 فعلي حوزه) را طي سال‌هاي 67 تا 72 نزد اساتيد فاضل حوزه با موفقيت به پايان بردم وحداقل دوبار (سال 67 و سال 68 ) در امتحانات سراسري كه از سوي مركز مديريت حوزه قم برگزار مي شد، نفر ممتاز شدم و به دريافت جايزه از مراجع وقت (حضرت امام خميني رهبر كبير انقلاب و ساير مراجع) نايل شدم. البته در بين سال‌هاي 64 تا 68 به عنوان رزمي بارها داوطلبانه به جبهه اعزام شدم.

دروس فقه و اصول مقطع سطح را نزد اساتيد مختلف به شرح زير فراگرفتم: اصول فقه مظفر (استاد علي محمدي خراساني) شرح لمعه (اساتيد: سيدرضا خسروشاهي، سيدمحمدسعيدي، مرحوم آيت الله حسين شب زنده دار، علي محمدي خراساني) رسائل (استاد محمدي خراساني و استاد اعتمادي ره)؛ مكاسب (استاد محمدي خراساني، استاد سيدحسن طاهري خرم آبادي ره، استاد پاياني اردبيلي ره و استاد سيدعلي محقق داماد)؛ كفايه (استاد اعتمادي ره)

دروس ديگري كه در مقطع سطح خواندم: كلام اسلامي-بدايه المعارف ج1 (استاد ابوالقاسم وافي ره و استاد رضا استادي)، بدايه المعارف ج2 (استاد سيدمحسن خرازي)، الالهيات آيت الله سبحاني (استاد رباني گلپايگاني) و به صورت آزاد، شرح تجريد (استاد محمدي خراساني)، كليات رجال (استاد جعفر سبحاني)؛ ملل و نحل يا مذاهب و فرق اسلامي (استاد رضا استادي و استاد محمدجعفر خوشنويس ره)؛ درايه الحديث (آقاي سيدمحمد حسيني قزويني)؛ تفسير-جوامع الجامع (استاد سيدعلي محقق داماد)، الميزان(استاد محمود عبداللهي) و مجمع البيان(استاد آيت الله شب زنده دار ره)، اقتصاد (استاد مصباحي مقدم)؛ علوم قرآن: التمهيد ج3 بحث محكم و متشابه (استاد معرفت ره)؛ درس اخلاق (استاد آيت الله مشكيني ره و استاد آيت الله حسين مظاهري)

مقطع سوم تحصيلات حوزوي يعني دوره خارج را از سال 1372 با شركت در درس خارج اصول استاد آيت الله وحيد خراساني دام ظله و خارج فقه مرحوم استاد آيت الله فاضل لنكراني قدس سره آغاز كردم و در درس آن دو بزرگوار مستمرا و در درس برخي اساتيد از جمله مرحوم آيت الله هاشمي شاهرودي، آيت الله شبيري زنجاني مدظله و اساتيد ديگر به صورت پراكنده شركت نمودم و نوعا درس هاي اساتيدي را كه شركت كرده ام، تقرير نموده‌ام.

تحصيل در رشته الهيات و علوم انساني

سال 1369 به دليل علاقمندي به مباحث فلسفه و علوم انساني وارد برنامه بخش آموزش موسسه «در راه حق» شدم. (كه بعدها اين بخش و قسمت تحصيلات تكميلي آن يعني بنياد باقرالعلوم (ع) با نام جديد موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1374 راه اندازي شد و هم اكنون يكي از مراكز مهم و معتبر علمي كشور در حوزه علوم انساني-اسلامي است). تحصيلات خود را در اين موسسه نيز با تمركز بر سه محور اساسي فلسفه، معارف قرآن و كليات علوم انساني ادامه دادم. در فلسفه، كتاب هاي آموزش فلسفه (با استاد ميرسپاه)، نهايه الحكمه (با استاد غلامرضا فياضي) و فلسفتنا (با آقاي غرويان) و در اقتصاد و مكاتب اقتصادي، دو كتاب اقتصادنا و الاسلام يقود الحياة شهيد صدر را (با استاد حسن آقانظري) خواندم. در معارف قرآن، دروس خداشناسي (با استاد انواري و ميرسپاه)، جهان شناسي (با استاد قاسمي)، راه و راهنماشناسي (با استاد رضايي تهراني) انسان شناسي  و جامعه و تاريخ در قرآن (با استاد ميرسپاه)، قرآن شناسي (با استاد رجبي)، حقوق و سياست در قرآن (با استاد ابراهيمي) و اخلاق در قرآن را (با استاد رضايي و استاد دعايي) خواندم و در مباحث علوم انساني، كليات و اصول دانش هاي روان شناسي (با دكتر بهرامي)، جامعه شناسي (با استاد ميرسپاه)، حقوق (با مرحوم استاد دارابكلائي)، اقتصاد (با استاد مصباحي مقدم)، علوم سياسي (با آقاي دكتر خدادادي)، فلسفه اخلاق (با استاد اعرافي) و نيز دو درس «خودشناسي براي خودسازي» (با استاد غروي راد) و «اخلاق» را (با استاد آيت الله حسين مظاهري) خواندم. البته علاوه بر آنها دروس ديگري مانند روش تحقيق (آقاي رضا محمدي شاهرودي)، زبان انگليسي(آقايان جواهري ره و بخشايش)، فيزيولوژي (آقاي روحاني) و رياضيات (آقاي صفايي) و نگارش ادبيات فارسي (آقاي رضا بابايي) را هم در اين دوره گذراندم و سال 1373در مقطع كارشناسي رشته الهيات و علوم انساني فارغ التحصيل شدم.

تحصيل در رشته فلسفه و كلام:

 تابستان سال 1373 در آزمون ورودي كارشناسي ارشد پيوسته مدرسي الهيات، گرايش فلسفه و كلام دانشگاه قم (مركز تربيت مدرس)، پذيرفته شدم و طي چهار سال دروس اين دوره را در محضر اساتيد مربوطه به شرح زير سپري كردم: فلسفه غرب از يونان تا پايان قرون وسطي (دكتر غلامرضا اعواني)، فلسفه هاي دكارت، هيوم، كانت، فلسفه‌هاي اگزيستانس و فلسفه معاصر غرب (حجة‌الاسلام دكتر احمد احمدي ره)، اشارات و تنبيهات ابن سينا نمط چهارم، پنجم و بخشي از نمط نهم (حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر احمد بهشتي )، بخش هاي مختلفي از اسفار ملاصدرا و قسمت هايي از حكمة الاشراق سهروردي و قسمتي از اشارات ابن سينا (استاد محمدحسين حشمت‌‌پور)، عرفان نظري: مقدمه قيصري (آيت الله انصاري شيرازي)، فلسفه اخلاق (استاد صادق لاريجاني)، فلسفه تعليم و تربيت و روانشناسي تعليم و تربيت (دكتر علي شريعتمداري ره)،  مباحث كلام اسلامي (دكتر احمد بهشتي و استاد علي محامد)، تاريخ كلام اسلامي (آقاي محقق داماد)، فلسفه دين و نظريات كلامي دانشمندان غربي (آقاي ملكيان)، تاريخ علم (دكتر احمد فرمد)، اديان شرقي (دكتر محمد مايل)، اديان ابراهيمي: مسيحيت و يهوديت (دكتر محمد ايلخاني)، تاريخ جاهليت و تاريخ سياسي اسلام (دكتر آئينه وندره)، آشنايي با آموزش عالي، و روش تحقيق (دكترغلامعلي سرمد)، زبان و ادبيات فارسي (استاد احمد سميعي گيلاني ره) و در سال تحصيلي76-77 از پايان نامه خود در زمينه فلسفه دين، مبحث زبان دين با عنوان «‌درآمدي بر زبان قرآن» با درجه عالي و نمره 19.75 دفاع كردم.

تحصيل در رشته تفسير وعلوم قرآن:

از پاييز 1374 به دوره كارشناسي ارشد پيوسته رشته تفسير و علوم قرآن در موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) راه يافتم وتا سال 1379 دروس اين دوره را با موفقيت سپري كردم. دروس و استاداني كه در اين دوره از آنها كسب فيض كردم عبارتند از: اكثر مباحث علوم قرآن (استاد محمدهادي معرفت)، «تفسير قرآن» و «روش شناسي تفسير قرآن» و«اعجاز قرآن» (استاد محمود رجبي)، تاريخ تفسير و تاريخ حديث (استاد مهدوي راد)، حديث شناسي (استاد احمد عابدي)، متون تفسيري (استاد علي اكبر بابايي)، اديان (استاد توفيقي)، تاريخ جاهليت (استاد دكتر آئينه وند)، «قرائات قرآن»، «تاريخ قرآن» (استاد دكتر لساني فشاركي)، مكاتب تفسيري (استاد دكتر سيدمحمدباقر حجتي)، تحليل متون تفسيري (استاد غلامرضا فياضي).

سال 1379 با قبولي در امتحان ورودي دكتراي تخصصي(Ph.D) رشته تفسير و علوم قرآن موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، تحصيل در اين مقطع را آغاز و پس از گدارندن 28 واحد‌ دروس اين دوره و نگارش حداقل 10 مقاله علمي و برگزاري همين تعداد كنفرانس علمي مرتبط با دروس آن مقطع، در زمستان1389 رساله دكتري خود را در زمينه فلسفه تفسير، مبحث مباني تفسير قرآن با عنوان «نقش عقل در تفسير قرآن» با راهنمايي مشترك حضرات حجج اسلام استاد محمود رجبي واستاد غلامرضا فياضي ارائه دادم و با درجه عالي و نمره 19 از آن دفاع كردم. دروس مقطع دكتري را در محضر استادان بزرگوار خود به اين شرح گذراندم: بررسي روايات تفسيري (استاد آيت الله معرفت) «بررسي و نقد قرائات» و«تفسير قرآن» (استاد دكتر سيدمحمدباقر حجتي ) «مباني تفسير قرآن» و«جامعيت قرآن» (استاد محمود رجبي) نقد حديث (استاد دكتر احمد عابدي) روش شناسي تفسير قرآن (استاد رضا استادي)، برهان در قرآن (استاد غلامرضا فياضي) هرمنوتيك (استاد صادق لاريجاني) مبحث رجال حديث (استاد سيدجواد شبيري و در ادامه آقاي حسيني) بهره بردم.

به صورت تخصصي با دو زبان عربي و انگليسي آشنايي كامل دارم و نيز به زبان آذري در حد متوسط مكالمه مي كنم.



سوابق تحصيلي

تحصيلات عمومي:

ديپلم علوم تجربي- 1363

تحصيلات حوزوي:

1. مرحله مقدمات: حوزه علميه قم- مدرسه علميه الهادي(ع) - 1364-1367؛

2. مرحله سطح(سطح1 و2 و3): حوزه علميه قم - 1367-1372

3. مرحله خارج : حوزه علمية قم- از سال 1372 به بعد

تحصيلات دانشگاهي:

1. كارشناسي الهيات و علوم انساني-مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني قم- 1369- 1373

2. كارشناسي ارشد فلسفه و كلام - دانشگاه قم- مركز تربيت مدرس- 1373- 1377

3. دوره كارشناسي ارشد پيوسته تفسير وعلوم قرآن- مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني- 1375- 1379

4. دكتري تخصصي(Ph.D) تفسير وعلوم قرآن- مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني- 1379- 1389

شركت در كارگاه هاي مهارت آموزي:

1. كارگاه تدوين متون آموزشي و درسي، مشهد ، بهمن1380

2. كارگاه روش تدريس فعال، مشهد ، اسفند 1384

3. كارگاه تدوين متون خودآموز درسي، مشهد ، دي ماه 1386

4. كارگاه هم انديشي در موضوع فلسفه علوم انساني- قم- 1395- 

 5. كارگاه ساخت آزمون- قم- خرداد 1396

 دوره هاي زبان آموزي :

1. گذراندن  دوره مكالمه زبان عربي- واحد آموزش زبان هاي خارجي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم- 1368 (به علاوه تحصيل كامل دوره ادبيات عربي در حوزه)

2. گذراندن دوره مكالمه زبان انگليسي- واحد آموزش زبان هاي خارجي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم- 1372 (به علاوه تحصيل زبان عمومي و تخصصي انگليسي در مقاطع كارشناسي و كارشناسي ارشد)



فعاليت هاي آموزشي

1- تدريس ها:

تاكنون دروس مختلفي را در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري مراكز آموزش عالي كشور و نيز سطح يك، دو، سه و چهار حوزه هاي علميه براي دانشجويان و طلاب تدريس كرده‌ام كه اجمالا به شرح زير است:

1-1- مقطع كارشناسي:

1. خداشناسي (معارف قرآن) - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1391- 3 واحد

2.  جهان‌شناسي (معارف قرآن) موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1380 تا 1391- (5 دوره- 10 واحد)

3.  انسان شناسي (معارف قرآن)- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1392- (دو دوره- 6 واحد)

4. قرآن‌شناسي (معارف قرآن) - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1383- 3 واحد

5. جامعه و تاريخ در قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1393 و 1401و1400  (5 دوره- 15 واحد)

6. حقوق و سياست در قرآن  - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني139-1394-(دو دوره- 8 واحد)

7. مباني تفسير قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1389 و 1394 -(دو دوره- 4 واحد)

8. روش تفسير قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1389 و 1397 و 1401 - (6 دوره - 12 واحد)

9 .تفسير قرآن (متون تفسيري) - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1382 - 4 واحد

10. علوم قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني

11. روش تحقيق - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1381 و 1383- 6واحد 1390

1-2- مقطع كارشناسي ارشد:

12.روش تحقيق در تفسير و علوم قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1389 - 2 واحد

13. مباني تفسير قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1395 - 4 واحد

14. روش تفسير قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1390 و 1391 - 8 واحد

15 .تفسير موضوعي قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1396 -2 واحد

16. فلسفه انسان شناسي (كليات انسان شناسي) - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1396 و 1399- 4 واحد

17. مهارت هاي تحقيق با تمركز بر مقاله نويسي - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1395 و 1396 و 1399- 8 واحد

18. مهارت هاي تحقيق با تمركز بر پايان نامه نويسي - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1396 و 1398و 1399- - 12واحد

19. روش فهم حديث - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1390 و 1392و 1397 و 1398- 8 واحد

20. هرمنوتيك و نظريه هاي تفسير قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1392 و 1393و 1395 و 1398- 8 واحد

21. نظريه هاي تفسير متن در غرب (هرمنوتيك) - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1396

22. فقه القرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1389 و 1394)- 4 واحد

1-3- مقطع دكتري:

23. آفرينش انسان در قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1393- 1402-تاكنون پنج دوره

24. جايگاه انسان در نظام هستي از نظر قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1394 و 1397 و 1399و 1400 و 1402

25. مبادي اختيار انسان در قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1394 و 1398 و 1399 و 1400

26. رابطه دنيا و آخرت از نظر قرآن - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1400و 1401

27. معارف نظري قرآن (مباحث توحيد و معاد) - جامعه المصطفي العالمية /دانشگاه بين المللي المصطفي-1393

28. زبان قرآن - جامعه المصطفي العالمية(دانشگاه بين المللي المصطفي) -1394 و 1396و 1397 -12واحد

29. قرآن و فرهنگ زمانه - جامعه المصطفي العالمية(دانشگاه بين المللي المصطفي) -1394 

1-4- سطح چهار حوزه :

30. تفسي ر آيات تربيتي قرآن - مركز تخصصي تفسير حوزه علميه قم- سطح چهار- 1396

31- ه رمنوتيك و تفسير قرآن - مركز تخصصي تفسير حوزه علميه قم- سطح چهار- 1400

32- زبا ن قرآن و هرمنوتيك - حوزه هاي علميه خواهران- مركز تخصصي ركن الهدي كرمان- سطح چهار- ترم اول- 1400

33. روش شناسي تفسير تطبيقي - حوزه هاي علميه خواهران - مدرسه علميه تخصصي امام حسين (ع) يزد- سطح چهار- ترم اول- 1400

34. هرمنوتيك و نظريه هاي تفسير متن در غرب- موسسه اسراء- قم- سطح چهار - ترم اول 1402

    تدريس به زبان عربي:

35. التفسير العقلي المقارن - جامعة آل اليبت العالمية - كلية القرآن و الحديث- مرحلة ماجستر- الفصل الدراسي الاول، عام 1400- (تفسير تطبيقي سوره حديد؛ مقايسه آراي تفسيري ملاصدرا و فخر رازي- مقطع كارشناسي ارشد- ترم اول 1400- براي دانشجويان غيرايراني از كشورهاي مختلف دنيا).

36.  لغة القرآن - جامعة آل اليبت العالمية - كلية الفقه و الاصول- مرحلة دكتوراه- الفصل الدراسي الاول، عام 1401- (زبان قرآن - مقطع دكتري- - ترم اول 1401- براي دانشجويان غيرايراني از كشورهاي مختلف دنيا).

37. المنهج التفسيري لاهل البيت (ع) - جامعة آل اليبت العالمية - كلية الفقه و الاصول- مرحلة دكتوراه- الفصل الدراسي الاول، عام 1401-(روش تفسيري اهل بيت عليهم السلام- مقطع دكتري- ترم اول 1401-براي دانشجويان غيرايراني از كشورهاي مختلف دنيا).

   تدريس به زبان انگليسي:

38.  

1-5- تدريس دروس فقه و اصول :

39. اصول فقه مظفر، سطح 1 (پايه هاي 5 و 6)- حوزه علميه قم- مدرسه علميه عترت- 1390 و 1391

40. رسائل شيخ انصاري؛ سطوح عالي- سطح 2 (پايه هاي 7و8)-حوزه علميه قم- 1392 و 1393 و 1394 و 1395 و 1396

41. مكاسب؛ سطوح عالي-سطح 2 و 3 (پايه هاي 7 تا 10- شامل مكاسب محرمه، بيع و ...) حوزه علميه قم - سال هاي مختلف

42. كفايه الاصول؛ سطوح عالي سطح 3- (پايه هاي 9 و 10)-حوزه علميه قم- 1397 و 1398 و 1399 و 1400

43. الفائق في الاصول، سطوح عالي آزاد (بعد از پايه 10 ) به عنوان مدخل درس خارج اصول- حوزه علميه قم- 1401

1-6- تدريس مباني انديشه اسلامي:

 اين موضوعات براي دانشجويان دانشگاه هاي سراسر كشور، طلاب حوزه هاي علميه كشور و نيز  دبيران ديني و قرآن شركت كننده در  دوره هاي آموزش مباني انديشه اسلامي (طرح ولايت) تدريس شده است:

44. هستي شناسي اسلامي (فلسفه اسلامي) - براي دانشجويان شركت كننده در طرح ولايت از دانشگاه هاي سراسر كشور- تابستان 1380- تبريز- دو دوره- 8 واحد

45. منطق و تفكر انتقادي - براي دانشجويان شركت كننده در طرح ولايت از دانشگاه هاي سراسر كشور- تبريز- تابستان 1380- دو دوره- 2 واحد

46. معرفت شناسي و مباني معرفت ديني- براي دانشجويان شركت كننده در طرح ولايت از دانشگاه هاي سراسر كشور- 1390 و 1391 (مشهد) و  1392 (شهركرد) 1393 (مشهد)  1394 (آبعلي)  1396 (مشهد) و 1397 (مشهد)- 14 دوره- 28 واحد

47. خداشناسي - براي دانشجويان شركت كننده در طرح ولايت از دانشگاه امام حسين ع- قم- پاييز 1380- دو دوره- 4 واحد

48. خداشناسي (تكميلي)- براي دانشجويان شركت كننده در طرح ولايت از دانشگاه هاي سراسر كشور- اصفهان- دوره تكميلي-1381- سه دوره- 6 واحد

49. انسان شناسي- براي دبيران ديني و قرآن دبيرستان هاي سراسر كشور-مشهد -1384- سه دوره- 6 واحد

50. مباني انديشه اسلامي 3 - براي دانشجويان شركت كننده در طرح ولايت از دانشگاه هاي سراسر كشور- شاهين شهر- تابستان 1382- 3 دوره- 6 واحد و مشهد- تابستان 1385- 3 دوره- 6 واحد

2- برگزاري كارگاه هاي آموزشي:

1. برگزاري كارگاه روش تحقيق در علوم قرآن- ارشد- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1379

2. برگزاري كارگاه مهارت هاي پژوهش (با تمركز بر مقاله نويسي) - ارشد-موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1395 و 1398

3. برگزاري كارگاه مهارت هاي پژوهش (با تمركز بر پايان نامه نويسي) - ارشد -موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1395و 1396 و 1399

4.  برگزاري كارگاه مهارت هاي پژوهش - كارشناسي ارشد- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1398.

5. برگزاري كارگاه رساله نويسي- براي دانشجويان دكتري- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-  تابستان 1400.

3- هدايت پايان نامه هاي تحصيلي

 3-1- راهنمايي رساله هاي دكتري 

1. كرامت انسان در قرآن و دلالت هاي مبنايي آن در نظريه هاي شخصيت در روان شناسي (رويكردهاي انسان گرايي، روان تحليلي و رفتارگرايي)، محمد مهدي مشايخي-دكتري- رشته تفسير- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - دفاع: اسفند1397

2. جريان شناسي تفسير عقلي نومعتزله در مغرب عربي معاصر، عبدالله جبرئيلي- دكتري- رشته تفسير و علوم قرآن- جامعه المصطفي العالميه-دفاع: شهريور1398

3. نقش گرايش هاي متعالي در رفتار انسان از منظر قرآن- هابيل گرمابي- دكتري- رشته تفسيرو علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-دفاع: دي 1398

4. ديدگاه جمعيتي اسلام و اهداف آن در پرتو آيات قرآن و روايات، محمدجواد سقاي بي ريا، دكتري تفسير و علوم قرآن، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- دفاع: 22-12-1401

5. نقش قدرت در كمال انسان از نگاه قرآن با تاكيد بر ديدگاه علامه مصباح، دانش پژوه: علي وكيل نيري- رشته علوم قرآن و حديث، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (در دست راهنمايي)

6.  راهكارهاي برون رفت از بحران معنويت انسان معاصر بر اساس آموزه هاي انسان شناختي قرآن كريم، دانش پژوه: محمد رهبر- رشته علوم قرآن و حديث، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (در دست راهنمايي)

3-2- مشاوره رساله هاي دكتري

7. شيوه استدلال در قرآن- محمدرضا محمدعليزاده- دكتري - رشته مدرسي معارف، گرايش مباني نظري اسلام- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1394

8. نقش معناشناسي زباني در تفسير قرآن-غلام محمد شريعتي- دكتري- رشته تفسيرو علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1394

9. مباني بهره گيري از حديث در تفسير قرآن- اسدالله جمشيدي- دكتري- رشته تفسيرو علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-1394

3-3- راهنمايي پايان نامه هاي ارشد و سطح سه

10. نقش علم نحو در تفسير قرآن كريم، جواد آسه، كارشناسي ارشد،موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، سال تحصيلي 87-88، تاريخ دفاع: 3/5/1388

11. لعن و نفرين در قرآن، محمد مهدي مشايخي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن،  تاريخ دفاع:آبان 1388

12. روش شناسي تفسير «من وحي القرآن»، شمس الله معلّم كلايي، كارشناسي ارشد،موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن؛ تاريخ دفاع: 23/6/1388

13. تحليل نحوي گزيده اي از آيات قرآن و پيامدهاي تفسيري آن با تأكيد بر ديدگاه مرحوم طبرسي در مجمع البيان، كبري خيرجوي، كارشناسي ارشد، جامعة الزهرا (س) رشته ادبيات عرب، دفاع: تير1390

14. عوامل انحراف اعتقادي از دين از ديدگاه قرآن كريم- محمد زاهدي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن- سال ؛ تاريخ دفاع:1/4/1392

15-عوامل انحراف رفتاري از دين از منظر قرآن كريم، علي اصغرعليائي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن - تاريخ دفاع: 12/12/ 1392

16. اذن الهي و رابطه آن با نظام هستي از ديدگاه قرآن، علي وكيل نيري، ارشد رشته تفسير و علوم قرآن، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، تاريخ دفاع:1/4/1393

‎ .17سبك زندگي اسلامي در بعد اقتصادي خانواده، بر اساس آموزه هاي اسلامي، كريم رجبي- سطح 3- حوزه علميه قم- دفاع: 16-11-1393

18.عوامل موثر درتقويت اراده انسان براي ارتقاي ايمان وعمل صالح ازديدگاه قرآن، محمدعلي جهان پناه، ارشد رشته تفسير و علوم قرآن، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، دفاع: 31-6- 1397

19. نقش شناخت در تكامل اختياري انسان از منظر قرآن علي رحيمي زاده- ارشد رشته تفسير و علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- بهمن ماه 1398

20. نقش عبوديت در كمال انسان از ديدگاه قرآن- محمدمهدي براتيان- ارشد رشته تفسير و علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- ارديبهشت 1401

3-4-  مشاوره پايان نامه هاي ارشد و سطح سه

21. خودفراموشي از منظر قرآن و حديث، سيد عباس موسوي، مركز جهاني علوم اسلامي، مدرسه عالي فقه و معارف اسلامي، كارشناسي ارشد، دفاع: 10/9/1386.

22. معناشناسي كتاب و حكمت در قرآن (با تأكيد بر آراء علامه طباطبائي و دانيل مديگان) غلام محمد شريعتي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، تاريخ دفاع: 31/6/1388

23. بازيابي و نقد مباني و روش تفسيري آيت الله معرفت با تأكيد بر التفسير الاثري الجامع، وحيد زارع مهرآبادي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، تاريخ دفاع: 28/7/1389

24. روابط متقابل دين و علم از منظر علامه طباطبايي (ره)، مصطفي اسلامي، رشته فلسفه، كارشناسي ارشد؛ موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، دفاع: 1-5-1393

25. رابطه ابعاد وجودي انسان با نيازهاي او از ديدگاه قرآن، مهدي عابدي، ارشد  رشته تفسير و علوم قرآن، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- دي ماه1398

4- داوري پايان نامه ها

4-1- داوري رساله هاي دكتري و سطح چهار

1.  گزارش قرآن و روايات از محتواي تورات و انجيل ، حسين نقوي، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ، رشته اديان و عرفان، دفاع: 14-12-1391

2. تبيين مباني انسان شناختي تصميم گيري در مديريت اسلامي، علي اكبر بخشي، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ، رشته مديريت، دفاع: 29-4-1393

3. واقع نمايي گزاره هاي خبري قرآن كريم و نقش آن در تفسير- محمدرضا امين- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ، رشته تفسير و علوم قرآن-دفاع: اسفند 1393

4. مشروعية التفسير الموضوعي؛ دراسة نقدية تحليلية- نعيم الساعدي- جامعة المصطفي العالميه- دكتري- رشته فقه و معارف اسلامي- فروردين 1394

5. نظرية المعرفة القرآنية بين الثابت و المتحول، دراسة تحليلية، معتصم سيد احمد محمد، جامعة آل البيت العالمية، دكتري- رشته تفسير و علوم قرآن- آبان 1400

6 - 13. داوري آثار ارسالي از سوي معاونت آموزش حوزه علميه قم مربوط به متقاضيان دريافت مدرك سطح چهار- 8 اثر (3 رساله سطح چهار و 5 كتاب از 1390 تا كنون)

4-2- داوري پايان نامه هاي ارشد و سطح سه

14. موانع خداشناسي در قرآن، عبدالله نعيمي، مركز جهاني علوم اسلامي، مدرسه عالي فقه و معارف اسلامي، كارشناسي ارشد، 2-10-1383

15. تسبيح موجودات از منظر قرآن و روايات، قربانعلي اخلاصي، مركز جهاني علوم اسلامي، مدرسه عالي فقه و معارف اسلامي، كارشناسي ارشد، 17-11-1383.

16. معاد و تاثير اعتقاد به آن در زندگي بشر، حجت الله اردشيري لردجاني، سطح 3- حوزه علميه قم- 10-7-1385

17. تعصب از ديدگاه قرآن، كاظم عامري، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن،21-11-1386

18. علل و آثار مهجوريت قرآن در جامعه امروز، سيد مهدي عترتي، سطح 3- حوزه علميه قم ، 15-10-1390

19. سبك گفتگو در خانواده از ديدگاه قرآن، ‎محمد ظاهر طحان، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، تاريخ دفاع : 29-1-1392

20. شخصيت و روايات سعيد بن جبير، ابراهيم معراج، سطح 3 حوزه علميه قم-  10-8-1394

21. نقش تفكر در اخلاق و معنويت از نظر قرآن و روايات- وحيد جنگي- سطح 3- حوزه علميه قم - 12-2-1398

22. آموزه هاي اخلاقي قرآن در سوره مباركه فاطر، ابوالقاسم رحيمي، سطح 3- حوزه علميه قم - 14-8-1399

 



آثار و تاليفات

1) كتاب ها

كتاب هاي تاليف شده:

1. درآمدي بر زبان قرآن

2. آفرينش انسان در قرآن، جلد اول ( با نگاهي انتقادي به نظريه هاي ديگر و برداشت هاي تفسيري)

3. نص گرايي و عقل گرايي در تفسير قرآن

4. كاركردهاي عقل در تفسير قرآن،

5. لشكركشي اصحاب فيل به مكه، ترديدها و تفسيرها

6. جستاري در قرائت و تفسير قرآن

7. فلسفه انسان شناسي در پرتو انديشه اسلامي

8.  مهارت هاي پژوهش در مطالعات اسنادي (سطح پايه)

9. هرمنوتيك و نظريه هاي تفسير متن درغرب 

10. نظريه هاي تفسير قرآن

11. مباني تفسير قرآن

12. روش تفسير قرآن 

13. روش فهم حديث 

كتاب هاي تاليف شده در دست تكميل:

14. مهارت هاي پژوهش (سطح پيشرفته)

15. روش شناسي پژوهش تطبيقي در علوم انساني و اسلامي (با تاكيد بر قرآن پژوهي)

16. منزلت عقل در معرفت بشري و ديني

17. جايگاه انسان در نظام هستي از نظر قرآن

18. سيري تحليلي در مباني تفسيري سيد محمدحسين فضل الله

كتاب هاي تحقيق و تدوين شده:

19. تحقيق و تدوين كتاب درسي قرآن‌شناسي جلد اول ، (تاليف استاد محمدتقي مصباح يزدي)، چاپ اول 1387.

20. تحقيق و تدوين كتاب درسي جهان شناسي، (تاليف استاد محمدتقي مصباح يزدي)، 1390.

21. تدوين و نگارش متن درسي جهان شناسي، (تاليف استاد محمدتقي مصباح) متن آموزشي براي مركز آموزش مجازي موسسه امام خميني، 1396

22. تحقيق و تدوين كتاب فلسفه و مسائل جامعه و تاريخ از منظر قرآن، (تاليف استاد محمدتقي مصباح)، 1398-1400

23.  تدوين و نگارش متن درسي جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، 1401-1402.

كتاب هاي در دست طراحي و تاليف:

24. فلسفه تفسير

25. زبان دين و زبان قرآن

26. سيري تحليلي انتقادي در مباني و آراء قرآن شناختي نصرحامد ابوزيد

27. هجرت ها و نهضت ها در قرآن

28. الدليل العقلي و دوره في استنباط الاحكام الشرعيه الفرعيه

29.  مباني انسان شناختي علوم انساني - اسلامي

30. رابطه قرآن و علوم بشري

31. مباني و روش تفسير موضوعي قرآن

32. منابع تفسير قرآن

33. آسيب شناسي فهم و تفسير قرآن و حديث

34. نقش و شيوه اهل بيت (ع) در تفسير قرآن

35. آفرينش انسان، جلد دوم (نقد اجمالي ديدگاه اديان، اساطير و برداشت هاي علم گرايانه از آيات خلقت انسان)

2) مقالات 

مقالات علمي پژوهشي:

1. جامعيت قرآن در بيان مفسرالميزان، مجله قرآن شناخت شماره 1، بهار و تابستان 1387.

2. لشكركشي ابرهه به مكه به روايت تاريخ و قرآن ، تاريخ در آينه پژوهش، شماره 7، پاييز 1385.

3. خلل زدايي از اسناد روايات؛ راهكارها و قراين ، علوم حديث ، شماره 44، تابستان 1386.

4. شأن و كاركرد عقل در تفسير قرآن از ديدگاه نص گرايان؛ مجله علمي پژوهشي قرآن شناخت؛ شماره 6 پاييز وزمستان 1389.

5. معني و مبناي عقل گرايي معتزله در تفسير قرآن، قرآن شناخت؛ شماره 11 بهار و تابستان 1392

6. بازتاملي در مدلول آيات ناظر به آفرينش نخستين انسان، قرآن شناخت، شماره 15 بهار وتابستان 1394- مشترك با آقاي مرادعلي شورگشتي

7. راه صحيح تفكر از منظر قرآن، قرآن شناخت، شماره 20- پاييز و زمستان 1396- مشترك با آقاي محمدرضا محمدعلي زاده

8. كرامت ذاتي انسان در قرآن؛ مولفه ها و لوازم وجودي، قرآن شناخت، شماره 23- پاييز و زمستان 1398- مشترك با آقاي محمدمهدي مشايخي

9. نقش گرايش ­هاي متعالي در رفتارهاي اجتماعي انسان از ديدگاه قرآن، قرآن شناخت، شماره 24- بهار وتابستان 1399- مشترك با آقاي هابيل گرمابي

10. چيستي تفسير فلسفي و ارزيابي تلقّي هاي ناصواب از آن، قرآن شناخت، شماره 28- بهار وتابستان 1401 - مشترك با آقاي احمد فربهي

11. واكاوي تقريرهاي موجود از ديدگاه جمعيتي اسلام و ارائه تقريري نو بر اساس آيات و روايات، فصل نامه معرفت فرهنگي اجتماعي، شماره 55، تابستان 1402- مشترك با آقاي محمدجواد سقاي بي ريا

12. بايسته هاي اخلاقي و الزامات حقوقي بازتوزيع ‌ثروت در جامعه از ديدگاه قرآن - صدور گواهي تاييد نهايي- مجله كتاب قيم - در نوبت چاپ براي شماره 29 پاييز و زمستان 1402- مشترك با آقاي حسين ناگهي

13. نقش نحو نص قرآني در تفسير قرآن كريم- مجله پژوهشنامه تفسير و زبان قرآن- صدور تاييد نهايي و در نوبت چاپ براي شماره هاي22  يا 23 - شهريور 1402يا اسفند 1402 -مشترك با آقاي جواد آسه

14. علم گرايان مسلمان و خطاهاي روشي و معرفتي آنان در برداشت­ از قرآن؛ بررسي موردي آثار سحابي، عمرو شريف و بازرگان در فهم آيات خلقت انسان- زير چاپ- مجله قرآن شناخت، شماره 31 پاييز و زمستان 1402- مشترك با محمدامين ميقاني

مقالات علمي ترويجي: 

15. بررسي دلالت معجزه بر نبوت، مجله معرفت شماره 24- تير 1376

16. توصيف در تركيب ‏هاي اضافي قرآن و لغزش‏ هاي برخي مترجمان، مجله ترجمان وحي، شماره 5، بهار و تابستان1378.

17. زبان قرآن؛ ساختار و ويژگي ­ها، مجله معرفت شماره 35، مرداد و شهريور 1379.

18. مجازگويي و رمزگرايي در متون مقدس ديني، مجله معرفت شماره 48 آذر1380.

19. عوامل رفتاري انحراف اعتقادي از دين از ديدگاه قرآن، مجله علمي - ترويجي معرفت، شماره 197، ارديبهشت 139- مشترك با آقاي محمد زاهدي

20. چهارده استدلال بر جواز و لزوم بهره گيري از عقل در تفسير قرآن؛ مجله علمي - ترويجي معرفت شماره 222، خرداد 1395

21. بررسي تعارض تئوري­ هاي علمي و آيات قرآن در آفرينش نخستين انسان، پژوهشنامه معارف قرآني، شماره 27، زمستان 1395- مشترك با آقاي مرادعلي شورگشتي

22. بررسي تئوري عرفي بودن زبان قرآن، مجله علمي - ترويجي معرفت شماره 233، ارديبهشت 1396.

23. عوامل مؤثر بر اراده انسان و تقويت آن براي انجام عمل صالح از نظر قرآن، مجله معرفت، شماره 257، ارديبهشت 1398- مشترك با اقاي محمدعلي جهان پناه

24. نقش معرفت هاي شهودي در تكامل اختياري انسان از نظر قرآن، مجله معرفت، شماره 278، اسفند 1399- مشترك با آقاي علي رحيمي زاده

25. شخصيت تفسيري علامه مصباح يزدي، فصلنامه علوم اسلامي و انساني صدرا، شماره 37، تابستان 1400

26. نقش عبوديت در كمال ساحت بينشي انسان از ديدگاه قرآن، مجله معرفت، شماره 302، بهمن 1401- مشترك با آقاي محمدهادي براتيان

27. شعورمندي جمادات از ديدگاه قرآن، معرفت، شماره شماره 302، بهمن 1401- مشترك با آقاي مجتبي مستشرق

مقالات چاپ شده به زبان هاي ديگر:

به زبان عربي:

28. المجاز و الرمز في النصوص الدينية المقدسة؛ تاملات في لغة القرآن- ترجمه عربي مقاله مجازگويي و رمزگرايي در متون مقدس ديني در كتاب: لغة القرآن مسائلها و قضاياها، مجموعة من المؤلفين ترجمه احمدحسين بكر، بيروت مركز الحضارة لتنمية الفكر الاسلامي. الطبعة الاولي، 2016م.

29. لغة المجاز و الرمزية في النص الديني، ترجمه اي ديگر از مقاله: مجازگويي و رمزگرايي در متون مقدس ديني، مترجم سرمد الطائي، فصلنامه عربي المنهاج، شماره 30، تابستان 2003 ( تابستان 1382)

به زبان تركي استانبولي:

30.   KUR’AN TEFSIRINDE MU’TEZILE RASYONALIZMI ,KELÂM ARAITIRMALARI DERGISI.Cilt:13,Sayi:2,2015  ترجمه «مقاله معنا و مبناي عقل گرايي معتزله در تفسير قرآن» به زبان تركي استانبولي است كه توسط يكي از اساتيد دانشگاه هاي تركيه به نام دكتر نعيم دونر انجام شده و در مجله مطالعات كلامي، سال سيزدهم، شماره دوم صفحات 840-861 درسال 2015 در كشور تركيه چاپ شده است.

ديگر مقالات چاپ شده:

31. طلوع قرآن شناخت، سرمقاله اولين شماره مجله قرآن شناخت، شماره 1، بهار و تابستان 1387.

32. تدوين «نشست علمي مفهوم شناسي تفسير قرآن به قرآن از ديدگاه علامه طباطبايي» قسمت اول، قرآن شناخت 1، بهار و تابستان 1387.

33. تدوين «نشست علمي مفهوم شناسي «تفسير قرآن به قرآن از ديدگاه علامه طباطبايي» قسمت دوم، قرآن شناخت 2، پاييز و زمستان 1387.

34. نقد انديشه يا تحكيم خارجيگري، روزنامه رسالت در سه شماره پياپي به تاريخ 31-1-79 الي 2-2-1379.

مقالات ارسال شده به همايش ها و مجلات (در حال ارزيابي):

35.  مفسران برجسته حوزه علميه قم در سده اخير؛ آيت الله مصباح يزدي-  همايش بين المللي يكصدمين سال بازتاسيس حوزه علميه قم. 1402

36.  كرامت انسان و لوازم حقوقي مترتب بر آن در اسلام و اومانيسم با تأكيد بر ديدگاه علامه مصباح يزدي- همايش بين المللي علوم انساني در انديشه هاي علامه مصباح يزدي - 1402- مشترك با آقاي حسين ناگهي

37. آسيب هاي روشي مفسران در تفسير آيات علمي قرآن؛ بررسي انتقادي برداشت‌هاي تفسيري مشكيني، بهبودي و طالقاني از آيات آفرينش انسان - مجله پژوهشنامه معارف قرآني دانشگاه علامه طباطبايي- مشترك با محمدهادي براتيان 

38. بررسي انتقادي تئوري نوتكامل‌گرايي در پيدايش انواع با نگاهي به چالش‌ هاي آن با ديدگاه قرآن در مورد خلقت انسان- مجله قرآن شناخت (در دست ارزيابي)- مشترك با سيد حسين موسوي كاني

مقالات تاليف شده در حال نهايي سازي براي ارسال به مجلات:

39. سنجش محتوايي حديث در ترازوي قرآن(در دست آماده سازي)

40. بررسي تطبيقي ديدگاه قرآن و دانشمندان جنين شناسي در توصيف و تحليل مراحل شكل گيري جنين انسان- مشترك با آقاي سيدمجتبي فقيهي 

41. قرائات مشهور قرآن و تشويش آفريني براي نص متواتر قرآن؛ بررسي موردي قرائت ابن عامر

42. بررسي تطبيقي آفرينش انسان در قرآن، متون مقدس اديان و اساطير - مشترك با آقاي علي رهيد

مقالات در دست آماده سازي:

43. جامعيت سه بعدي قرآن از ديدگاه علامه طباطبايي، (در دست آماده سازي)

44. جايگاه تقليد در تاثير جامعه بر فرد از ديدگاه علامه مصباح يزدي، (در دست آماده سازي)

45. تكامل جامعه و تاريخ از ديدگاه علامه مصباح،(در دست آماده سازي)

مقالات چاپ نشده :

مقالات فلسفي و كلامي و فلسفه ديني:

1. آرخه يا اصل نخستين جهان در نزد نخستين فيلسوفان يونان؛

2. وجود و عدم در اگزيستانسياليزم ژان پل سارتر؛

3. علامه رفيعي قزويني؛ نگاهي به آثار و انديشه ها؛

4. جستاري در موضوع رجعت؛

5. ترمينولوژي عقل

6. همگوني و تمايز زبان قرآن با زبان هاي عرفي وعلمي

مقالات كلامي-تفسيري :

7. برهان در قرآن؛ تاملي در احتجاجات حضرت ابراهيم با ستاره پرستان

8. باطن گرايي در تفسيرقرآن

9. شيعه و عقل گرايي در تفسيرقرآن

10. معتزله و عقل گرايي در تفسير قرآن

11. بررسي تطبيقي شفاعت از ديدگاه سه مفسر معروف؛علامه طباطبايي، مراغي و قرطبي

12. بررسي تطبيقي امامت در  آيه 124 سوره بقره از ديدگاه علامه طباطبايي، سيد قطب، عبده- رشيدرضا  

مقالات تفسيري:

13. ترمنيولوژي تفسير

14. بازتاملي در نسبت معناي «تفسير» و «تاويل»

15. هجرت صالحان درقرآن

16. تفسير سوره فيل

17. معناشناسي عرب و اعراب در قرآن

مقالات حديثي و رجالي :

18. قرائن اتحاد و تغاير عناوين راويان در اسناد احاديث

19. عوامل اشتراك عناوين راويان حديث و قرائن تمييز آنها

20. اسباب و علل راهيابي تحريفات به اسناد روايات

ديگر مقالات در دست تكميل:

21. كاربرد عقل در تفسير از نظر علامه طباطبايي

22. نسبت خليفه الله با امام در قرآن و روايات

23. تفسير سوره ماعون

مقالات ترجمه شده از زبان انگليسي :

24. آموزه هاي ملاصدرا؛ ترجمه فصل 36 از كتاب History of Islamic Philosophy ، نوشته سيدحسن نصر، ج1ص 75-77

25. اديان ايرانيان باستان، ترجمه مدخل Iranian Religions از دائره المعارف دين، ويراسته ميرچا الياده جلد 7 ص 277-280

26. ترجمه مدخل Islam نوشته L.Gardet از دايره المعارف اسلام،ج 4، ص 171-174

3- مصاحبه هاي علمي:

1. مصاحبه با خبرگزاري كتاب ايران با عنوان «مروري بر چالش‌هاي زبان متون و گزاره‌هاي ديني از نگاه فيلسوفان دين» (به مناسبت راه يافتن كتاب درآمدي بر زبان قرآن به مرحله ماقبل نهايي كتاب سال جمهوري اسلامي در سال 1396) تاريخ مصاحبه 9 بهمن سال 1396

2. مصاحبه با خبرگزاري مهر؛ موضوع: «آثار قرآني آقاي هاشمي رفسنجاني؛ تعداد، سطح  علمي و اعتبار آنها»- بخش دين و آيين/ انديشه ديني- تاريخ 19 دي 1399

3. مصاحبه با مجله علوم انساني اسلامي صدرا؛ عنوان «تفسير علامه مصباح موضوع محور يا مسئله مدار»، شماره 37 تابستان 1400

 



ساير فعاليت هاي پژوهشي

1) تهيه و تدوين طرح هاي پژوهشي

  1.  تهيه و پيشنهاد كلان طرح «تصنيف موضوعي الميزان»
  2. تهيه و پيشنهاد كلان طرح «بازنگري و تدوين كتاب هاي درسي معارف قرآن »
  3. تهيه طرح «شناخت اسلام بر اساس آموزه هاي قرآن» (با همكاري آقاي دكتراشرفي و آقاي كريمي)  

2) اجراي طرح هاي پژوهشي

  1.  طرح تحقيق وتدوين  كتاب درسي قرآن شناسي ج اول، استاد مصباح يزدي،  1380
  2. طرح تحقيق وتدوين كتاب درسي جهان شناسي، استاد مصباح يزدي،. 1386
  3. طرح تحقيق وتدوين كتاب جامعه و تاريخ در قرآن، استاد مصباح يزدي، 1400
  4.  طرح تدوين كتاب درسي جامعه و تاريخ از منظر قرآن، 1401-1402.
  5. طرح تاليف كتاب درسي روش تحقيق ، 1401

3) برگزاري نشست هاي علمي 

  1.  برگزاري ميزگرد علمي زبان قرآن (ساير كارشناسان:آقايان محمود رجبي، ابوالفضل ساجدي، احمد واعظي)- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- 23-12-1383
  2.  برگزاري نشست علمي با عنوان « قرآن و علم »- نمايشگاه بين المللي قرآن كريم- تهران- 19-6-1387
  3. برگزاري نشست علمي با عنوان «منزلت عقل در تفسير قرآن »- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- 14-2-1389
  4. برگزاري ميزگرد علمي با عنوان « جايگاه معارف قرآن در منظومه معرفت ديني» - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- آذر 1390
  5. برگزاري نشست علمي با عنوان «قلمروي معارف قرآن و نقش آن در تفسير از ديدگاه علامه طباطبائي»- موسسه  آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- 1-2-1391
  6. برگزاري نشست علمي با عنوان «قلمروي معارف و مسائل قرآن (جامعيت قرآن) و نقش آن در تفسير از منظرعلامه طباطبايي»، مكان برگزاري: قم ، جامعة المصطفي العالمية در تاريخ بهمن 1392 ، چاپ شده در كتاب  ميراث آفتاب، مجموعه آثار همايش بين المللي انديشه هاي علامه طباطبايي در تفسير الميزان، ج 3 ص 403-428 (قم، انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1400)
  7.  برگزاري نشست علمي با عنوان « شخصيت تفسيري و آثار قرآني آيت الله مصباح يزدي»- 21 بهمن 1399- قم دانشگاه باقرالعلوم- از سوي انجمن هاي علمي حوزه علميه قم.

4) برگزاري كرسي هاي علمي/ نقد كرسي هاي علمي/ نقد كتاب

  1.  نقد كرسي ترويجي «رويكردهاي قرآن در تعليم و تربيت ارزش‌ها»-ارائه دهنده: دكتر رهنمايي- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -13-9-1397
  2.  نقد كرسي ترويجي «اعتبارسنجي تراكم ظنون در فرايند استنباط و كاربرد آن در شكل گيري علوم انساني» - ارائه دهنده: دكتر خطيبي- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -29-3- 1398
  3.  نقد كرسي ترويجي «« نقش علوم تجربي در تفسير قرآن»-ارائه دهنده: دكتر علي اوسط باقري- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -17-12-1400
  4.  نشست نقد كتاب درسي «علوم قرآن» تاليف دكترعلي اوسط باقري- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -15-9-1391

5) نظارت و ارزيابي  كارهاي پژوهشي (كتاب و مقاله)

  1.  نظارت بر كلان پروژه «بازنگري كتاب هاي آموزش معارف قرآن» مشتمل بر 10 پروژه خرد.
  2.  داوري ده ها مقاله علمي پژوهشي و ترويجي براي مجلات علمي معتبر و درجه دار
  3. ارزيابي ده ها كتاب به درخواست معاونت پژوهش موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني يا ساير مراكز علمي.
  4.  ارزيابي ده ها طرح  پژوهشي اعم از اجمالي و تفصيلي

 



افتخارات

1- نفر سوم و ممتاز امتحانات سراسري حوزه علميه قم 1367

2- نفر اول و ممتاز امتحانات سراسري حوزه علميه قم 1368

3- نفر اول دوره كارشناسي ارشدرشته تفسير و علوم قرآن مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني طي سال هاي 1375-1379

4- پژوهشگر برتر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1383

5- پژوهشگر ممتاز مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1386

6- احراز رتبه اول رساله هاي دكتري - نوزدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن، تهران- شهريور1390

7- پژوهشگر برتر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1395

8- پژوهشگر برتر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1396

 



سفرهاي علمي و فرهنگي و زيارتي

1- سفر به كشور لبنان- اسفند 1386 (1-12-1386 الي 5-12-13866) و بازديد از مراكز علمي و دانشگاهي شيعه، سني و مسيحي و ديدار با شخصيت هاي علمي و سياسي و بازديد از مناطق جنگ 33 روزه در مرز فلسطين اشغالي (از روستاي عيتا الشعب تا بازداشتگاه خيام مشرف بر مزارع شبعا)

2- سفر به كشور سوريه - اسفند 1386 (6-12-1386 الي 10-12-13866) و بازديد از مراكز علمي و دانشگاهي و ديدار با شخصيت هاي علمي سني و شيعه .

3- دو بار سفر به عربستان براي انجام مناسك عمره  مفرده (مرداد 1386) و حج تمتع (شهريور و مهر 1394 همان حج فاجعه منا)

4-  ده بار سفر به عراق براي زيارت عتبات عاليات كه همه آن ها به نوعي سفر فرهنگي بوده است. بار اول مرداد 1384 در زمان حاكميت حزب بعث و صدام، بار دوم فروردين 1390 به همراه اعضاي خانواده؛ و  8 بار هم  انفرادي يا خانوادگي براي زيارت اربعين در سال هاي  1394 و 1395 و 1396 و 1397 و 1398 و  1400 و 1401 و 1402



مديريت و فعاليت هاي علمي-اجرايي

الف. مديريت

1. مدير كل دفتر طرح و برنامه مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني، از تير1390 تا تير 1396

ب. كارهاي علمي- اجرايي

1. طراحي و راه اندازي مجله علمي ـ پژوهشي قرآن شناخت و انجام كليه وظايف سردبيري به عنوان جانشين سردبير- پنج شماره اول آن از زمستان 1385 تا زمستان 1389

2. عضو هيئت تحريريه مجله علمي ـ پژوهشي قرآن شناخت از 1386 تا كنون

3. عضو شوراي مركزي انجمن اساتيد موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني  و نيز عضو كميته آموزش اين انجمن- به مدت دو سال- 1390 و1391

4. عضو شوراي علمي گروه تفسير و علوم قرآن- از 1379 تا 1400

5. عضو انجمن قرآن پژوهي حوزه علميه قم

6. عضو كميته علمي همايش ملي مباني و روش تفسيري علامه طباطبايي- قم-1391

7. عضو كميته علمي و شوراي سياستگذاري همايش بين المللي انديشه هاي علامه طباطبايي در الميزان، قم- 1391-1393

8. عضو شوراي مركزي آموزش هاي آزاد (طرح ولايت)- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- سال هاي 1388 و 1389

9. عضو شوراي سياستگذاري توليد علوم انساني اسلامي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1394 و 1395

10. عضو شوراي روش تحقيق تحصيلات تكميلي موسسه امام خميني 1396-1397

11. عضو كارگروه روش تحقيق موسسه امام خميني-معاونت آموزش- 1398

12. عضو كارگروه ساماندهي برنامه فقه و اصول موسسه امام خميني- معاونت آموزش از 1398-1402

13. عضو كميته راهبردها و راهكارهاي كلان موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1400-1401

14. عضو كارگروه شوراي تحول موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1401-1402

15. عضو شوراي علمي گروه فقه و اصول موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1402

16. عضو كميته برگزاري امتحانات جامع  مقطع دكتري رشته تفسير وعلوم قرآن (تعيين منابع، طراحي پرسش هاي مواد امتحاني، تصحيح اوراق)- موسسه امام خميني

17. عضو كميته برنامه ريزي برگزاري دوره هاي دكتري و كارشناسي ارشد رشته تفسير و علوم قرآن  موسسه امام خميني- در سال هاي متمادي 1390-1399( طراحي سئوالات امتحاني و انجام مصاحبه علمي با داوطلبان)

18. عضو ممتحنين پذيرش دكتري فلسفه تعليم و تربيت (طراحي سئوال ماده روش تحقيق و تصيح اوراق) گروه علوم تربيتي موسسه امام خميني-1399

19. عضو هيئت ممتحنين مصاحبه علمي با داوطلبان عضويت در هيئت علمي رشته معارف اسلامي دانشگاه بوشهر- آبان 1402.

20. مسئول گروه دانشي تفسير وعلوم قرآن، همايش بين المللي يكصدمين سال بازتاسيس حوزه علميه قم؛ دستاوردها و نكوداشت آيت الله العظمي حاج شيخ عبدالكريم حائري(ره) -1399-1402

21. دبير كميسيون تخصصي تفسير و علوم قرآن، همايش بين‌المللي علوم انساني اسلامي در انديشة علامه محمدتقي مصباح يزدي (برگزارشده در قم-25 خرداد1402).

22. مدير گروه تفسير و علوم قرآن، مدرسه علميه اميرالمومنين (ع) قم (ويژه طلاب غيرايراني بخش اروپا و آمريكا)، 1402

23. عضو كارگروه بررسي و تصويب رساله هاي سطح 3 و 4 مركز حوزوي ركن الهدي كرمان ( وابسته به حوزه علميه خواهران)- 1400-1402

 



فعاليت هالي فرهنگي، تبليغي

بعد از پذيرش قطعنامه سه بار به عنوان مبلغ به خوزستان اعزام شده و در يگان هاي مختلف نظامي در جبهه به كار تبليغي پرداخته ام:

 1. منطقه عمومي دزفول-نيروهاي لشكر عاشورا، اول مرداد 1367 تا 13 شهريور1367

2. ساحل اروند (مقابل فاو) نيروهاي تيپ توپخانه حضرت يونس-  28 شهريور 1367 تا 4 آبان 1367

3. اهواز حميديه- نيروهاي لشكر 19 فجر - 18 خرداد 1368 تا 23 تير 1368